Yurt Dışından Türkiye'de Alacak Takibi

Tenfiz davasında görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Yetkili mahkeme, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesidir. Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açılabilir (MÖHUK m. 51).

Yabancı ilamın o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organınca onanmış örneği ile onanmış tercümesi eklenir. İlamın kesinleştiğini gösteren, o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi de eklenir (m. 53). Dilekçede tarafların bilgileri, hükmü veren mahkeme, ilamın tarih ve numarası ile hükmün özeti yer alır (m. 52). Onay şekli ilamın verildiği devlete göre değişebileceğinden belgeler dilekçeden önce gözden geçirilir.

Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları tenfiz edilebilir. Tenfiz, tarafların yazılı olarak kararlaştırdığı yer asliye mahkemesinden dilekçeyle istenir. Böyle bir anlaşma yoksa aleyhine karar verilen tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu, o da yoksa icraya konu olabilecek malların bulunduğu yer mahkemesine başvurulur (MÖHUK m. 60). Tahkim sözleşmesinin bulunmaması, kararın kamu düzenine aykırı olması, tarafın hakem seçiminden haberdar edilmemesi veya savunma imkânından yoksun bırakılması gibi sınırlı sebeplerle tenfiz reddedilebilir (m. 62). Türkiye'nin taraf olduğu New York Sözleşmesi hükümleri de dikkate alınır.

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur (İİK m. 62). Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (m. 67). Alacak borçlunun imzasını taşıyan ya da kanunda sayılan belgelere dayanıyorsa itirazın kaldırılması yoluna da başvurulabilir. İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, diğer tarafın talebi üzerine, hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilir. Takibinde haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı için de aynı esas geçerlidir. Ticari uyuşmazlıkta dava öncesi arabulucuya başvuru şartı ayrıca aranır.

İlam (Türk mahkemesinden verilmiş ya da tenfiz edilmiş yabancı ilam) icra dairesine verilince borçluya icra emri tebliğ edilir. Emirde borcun en geç yedi gün içinde ödenmesi, ödenmezse cebri icra yapılacağı bildirilir (İİK m. 32). Borçlu bu sürede ancak icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını veya ödenerek ya da başka biçimde sona erdiğini ileri sürebilir (m. 33).

Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 146). Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ile konaklama, yeme içme, küçük sanat işleri, vekâlet, komisyon, acentalık ve eser sözleşmesinden doğan bazı alacaklar için süre beş yıldır (m. 147). Alacaklının mahkemeye veya hakeme başvurması, icra takibinde bulunması ya da borçlunun borcu ikrar etmesi gibi hâllerde zamanaşımı kesilir (m. 154). Süre alacağın türüne göre değiştiğinden belgelerle birlikte incelenir.

Takip talebinde alacağın Türk parasıyla tutarı gösterilir. Alacak yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizi de belirtilir (İİK m. 58). Sözleşmede "aynen ödeme" veya bu anlama gelen bir ifade yoksa borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk parasıyla da ödenebilir. Borç ödeme gününde ödenmezse alacaklı, alacağın aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Türk parasıyla ödenmesini isteyebilir (TBK m. 99).